Między ustami a brzegiem pucharu

Rozdział XIII

Turkot i palenie z bata spłoszyły nazajutrz panią Teklę ze snu. Zerwała się przestraszona, sądząc, że przespała ceremonię ślubną.
Po chwili ktoś zapukał do drzwi sypialni.
- Co tam? - zawołała ubierając się spiesznie.
- To ja! - ozwał się głos Wentzła. - Przyjechałem po babcię. Czas jechać.
- Powariowaliście wszyscy! Zaledwie siódma! To pewnie Jan cię zbudził tak rano.
- Wcaleśmy się nie kładli. Panienki poszły się stroić, a mnie panna Jadwiga przysłała do Mariampola.
- A do tej co znowu przystąpiło! Skaranie boskie z tą gorączką. Każ konie zaprzęgać.
- Nie trzeba, babciu. Są moje ze Strugi.
- Pewnie narowiste. Gotowe nas pokaleczyć.
- Łagodne jak dzieci. Niech mi babcia zrobi to szczęście iťnie odmówi.
- No, dobrze już, dobrze. I ty coś dziś w gorączce. Marszałek prosił, żeby 'go zabrać po drodze. Może mały powóz? Czegóż stoisz pode drzwiami i głowę mi durzysz! Niech dają śniadanie.
Wentzel odszedł i po chwili usłyszała go staruszka, jak rozbijał fortepian Jadzi grając bez ceremonii mazurka.
Wypadła nań z krzykiem.
- Co wyprawiasz! Struny popękają!
- A niech sobie pękają! - odparł całując jej ręce
Wystrojony, z bukietem mirtowym u klapy, promieniał jak jutrzenka. Tak rozradowanym nigdy nie był jeszcze. Aż się pani Tekla musiała uśmiechnąć do jego uszczęśliwionych oczu
- Istna epidemia ten szał weselny! Czegóż ty się cieszysz? Chciałabym wiedzieć.
Poczerwieniał, jakby był panną młodą.
- Ja bym dziś, babciu, cały świat ściskał i całował. Dusza mi się w piersi nie mieści.
- Osobliwość! - pokręciła głową. - Lepiej byś się przespał i zjadł cokolwiek. Przecież zaraz jechać nie trzeba.
- Ależ trzeba, natychmiast. Nim się marszałek wybierze! Jan tam klnie pewnie i płacze.
- Ach, ten Jan! No to jedźmy, przyśpieszmy jego opamiętanie. Jakże tam Jadzia? Wczoraj skarżyła się na ból głowy
- Zdrowa, babciu, zdrowa l wesoła! - powtarzał z uśmiechem, pomagając staruszce przykryć szaty godowe popielatym pudermantlem.
Konie stały u drzwi, postrojone w pęki wstążek i wisiadeł Powozik świecił jak cacko.
Pani Tekla umieściła się na safianowych poduszkach, hrabia wziął z rąk furmana lejce, i ruszyli jak wiatr.
Nawet zły humor manampolskie] dziedziczki nie ostał się wobec ślicznej pogody, słońca i wesołych oczu Wentzla, który co chwila zwracał się do niej z jakimś przelotnym słówkiem troskliwości lub zapytania.
Na zawrocie do marszałka stangret ośmielił się zrobić uwagę:
- Droga wypadnie przez dworek dawniejszego pana ze Strugi. Może bramy zamknięte?
- A to mu je wywalimy! - odparł zuchwale pań.
- Co on mówi? - spytała pani Tekla.
- Że nam Głębocki bram nie otworzy
- Fe! Nie wiedzieć co1 A zresztą, kto go wie! Furiat! Może zawróci
- Ja się nigdy z drogi nie wracam, babciu.
W tej chwili dworek wymieniony wyrósł tuz przed nimi w parowie. Konie dopadły bramy i stanęły. Była szczelnie zamknięta. Na wołanie stangreta stróż ukazał się z budy i dość opieszale wyjrzał na przybyłych
- Otwieraj, trutniu! - krzyknął hrabia.
- Oho! A jakże otworzę, ka] kluce u pana, a pon śpią? - odparł człek z mazurska
- A to go obudź, twego pana1
- Oho! Jesce mię z pistoletu ustrzelą!
- Idź, Paweł, do mego i poproś o klucze - rozkazała pani Tekla stangretowi.
Poszli obadwa ze stróżem. Wentzel to bladł, to czerwieniał. Gniew wzbierał w nim jak fala Spojrzał na zegarek.
- Dziesiąta! - zamruczał
Pani Tekla, dla które] Głębocki me był rywalem, traktowała tę kwestię dużo spokojnie]
- Podoba mi się taki rygor, podoba! - mruczała - Warto, zęby u ciebie w Strudze był taki sam. Chociaż wariat, ale porządnie] u niego niż u ciebie.
W te] chwili wrócił stangret i stróż z kluczami; otworzył, ukłonił się i rzekł:
- Pon prosa, zęby więcej nie jeździć bez folwark, ino gościńcem.
Wentzeł się obejrzał.
- Powiedz twemu panu, ze wieczorem będę wracał niech mi nie każe czekać! - odkrzyknął.
Na ganku stał Głębocki i może słyszał odpowiedź. Nie ukłonił się i Wentzel również nie uchylił kapelusza, tylko jechał z wolna, jakby wyzywając przeciwnika
Stadko gołębi, spłoszone, porwało się z dachu, mignęło nad głową hrabiego. W te] ze chwili Głębocki podniósł pistolet i strzelił. Jeden z gołębi zawirował i padł na koła powozu; konie spłoszone pomknęły bez pamięci na płoty i rowy; pani Tekla krzyknęła przeraźliwie.
- Nic, babciu, nic - uspokajał Wentzel borykając się z rozhukanym zaprzęgiem. - Ten pań strzela sobie gołębie, przecie to nic zdrożnego. Dobrze strzela nawet. Może być królem kurkowym. No, otóż jesteśmy znowu na drodze.
- A mówiłam ci: zawróć! Nigdy nie słuchasz! O cal ci kula przeleciała nad głową! Boże, Boże! Niby to wasza idealna policja! Taki człowiek swobodnie się obraca! Gdzież porządek! Ot, kryminał mógł być na gładkiej drodze, w jasny dzień! A mówiłam: zawróć!
- Czy widzi babcia? Marszałek jedzie przed nami. Spóźniliśmy się.
- A, prawda! Dzień dobry bratu! - powitała nejtyczankę i jowialną twarz ciotecznego.
- Pi, pi! Siostrunię hrabiowie wożą! Jakie cugi - śmiał się staruszek i mrugał znacząco.
Zaprzęgi stanęły. Obok pudermantla pani Tekli marszałek umieścił siebie i swój płaszcz z peleryną, dowcipkując dyskretnie z hrabiowskiego szyku i przepychu.
- Daj że brat spokój - zawołała pani Tekla. - Proszę lepiej posłuchać, co się tu u nas dzieje. Mordują ludzi po drogach!
- A słyszałem, słyszałem! - potakiwał. - Dwie ofiary spalone! Ale policja JUŻ wpadła na trop.
- Co brat bredzisz! Jakie dwie ofiary? Jak to spalone?
- Ano ten Szwarc, co handluje wieprzami; zarżnięto go z żoną we wtorek.
- Co mi brat plecie o jakimś tam Szwarcu?
- A cóż mi siostra mówi o zamordowaniu?
Wentzel śmiał się jak szalony z tego nieporozumienia.
- Mówię, bo przed chwilą Głębocki omal nie zabił mego wnuka.
Marszałek aż podskoczył.
- Być nie może! - zawołał oglądając Wentzla. - A to wariat kompletny! Hrabia powinien oznajmić to policji,. podać na sad.
Croy-Dülmen spojrzał iskrzącymi oczami na mówiącego. Twarz jego zabarwiła się krwią.
- Ja moich honorowych spraw nie powierzam policji. Jest na to inny sąd! - rzekł z naciskiem.
Marszałek zatarł ręce.
- Pań mówi po naszemu - odparł kiwając głową.
- Jam już dawno wasz, panie marszałku! - uśmiechnął się młody człowiek.
- Chwała Bogu! Bardzom rad! A siostrunia aż rośnie z dumy. Jakże to było z tym strzelaniem? Tak sobie, bez żadnej dobrej racii?
- Racja toby się znalazła - rzekł wesoło Wentzel.
- Aha, znalazłaby się! Rozumiem! Coś tam stoi zapisanego między wami in libris amoris!
- A brata zawsze żarty się trzymają. Co za jakieś libris. Nie libris, ale Głębocki jest furiat, i jeśli go nie zamkną do obłąkanych, to ja sama zaskarżę go do medycznego wydziału!
- Ho, ho, ho! Jaka z siostry gorączka! Załatwi się z nim hrabia bez naszej pomocy! Po co kłaść palce między drzwi? Nieprawda, kawalerze?
- Niezawodnie, panie marszałku. A oto i Braniszcze: Wszystkie powozy już przed kościołem. Słowo daję! Jan już piechotą idzie naprzeciw.
Niecierpliwy oblubieniec istotnie, bez względu na swój strój weselny, kroczył na spotkanie.
- Ty mnie w chorobę wpędzisz swym marudztwem! - krzyczał już z daleka.
- Chi va piano, va sano! - pocieszał go Wentzel, zajeżdżając przed kościół.
Pani Tekla triumfalnym pochodem, pod eskortą wnuka i wychowańca, zajęła swe miejsce. Wszyscy na nią czekali i natychmiast rozpoczęła się ceremonia.
U ołtarza przyklękli państwo młodzi, powtarzali za księdżem przysięgę powoli, wyraźnie, dobitnie. Mimo woli za mmi szeptał ją Wentzel, stojąc naprzeciw Jadzi i nie spuszczając wzroku z j e j bladej poważnej twarzyczki.
Spotkali się oczami. On spojrzeniem mówił, ze ją ubóstwia: ona uśmiechała się lekko, łagodnie i zarumieniła się nieco U ołtarza było czworo szczęśliwych
Jadzi od wczo.raj było jakoś dziwnie Ostatecznie oddała mu serce i duszę i nie żałowała wcale, tylko ją strach zdejmował przed szczęściem
I ona zamyślona powtarzała machinalnie słowa przysięgi i tak się zadumała, ze ją jak ze snu zbudził dobrze znany głos.
- Służę pani.
Nie patrząc, wsunęła rękę pod jego ramię i poszła za nowożeńcami Marszałek z panią Zdzarską dreptał tuz za nimi.
- Jadziu - ozwał się, ledwie przestąpili próg kościoła - czy wiesz, ze zarżnęli Szwaba Szwarca?
- Wiem
- A wiesz, ze strzelali do hrabiego?
Rączka panienki drgnęła
- Do jakiego hrabiego? - spytała jednak spokojnie.
- Nie udawaj naiwnej, figlarko! Znam, znam twoje sztuki! Do jakiego hrabiego' Dobra sobie!
- Jak to? Strzelano do pana? - zawołała pani Żdzarska przerażona.
- Marszałek żartuje - odparł.
Jadzia nie pytała słowem tylko oczami. Oczom tym nie umiał kłamać, spojrzał w inną stronę.
- Czy widzi pani - zawołał. - Jaś z żoną już się sprzeczają u drzwiczek powozu.
- A kawaler by się me sprzeczał - żartował marszałek. - Będziesz pod pantoflem, młody człowieku. Co? Może chcesz tabaczki?
- Ślicznie dziękuję za proroctwo i propozycję. Z kim pani jedzie?
- Z panią Ostrowską. Wzywa nas.
Pani Tekli widocznie podobały się safiany Już się w nich rozsiadła i kiwała na Jadzię.
Wentzel. uszczęśliwiony z zaszczytu, gnał zaprząg z kopyta, wyprzedzając wszystkich. Staruszka daremnie wzywała opamiętania.
- Apopleksja razi konie w taki upał! Popadają na drodze! Czyś oszalał?
- Niech padają! Co mi tam! - odpowiadał.
Na to monstrualne lekceważenie inwentarza pani Tekla miała już zacząć piorunujące kazanie, gdy Jadzia spytała nagle:
- Marszałek mi mówił, jakoby strzelano do hrabiego? Nie mówił nic babci?
- Jak to mówił? Na co miał mówić? Przecież to się działo w moich oczach. Kula o cal przeszła od głowy.
Tu nastąpiła detaliczna opowieść wypadku i trwała całą drogę. Jadzia nie ozwała się więcej. Oparła głowę w głębi powozu, przymknęła oczy i słyszała tylko swój ból w duszy.
Przyszła tedy nieunikniona katastrofa, już jej nic nie odwróci; ona już nie ma prawa go powstrzymać przed honorową rozprawą. Unikał jej wzroku, bał się prośby, której będzie musiał odmówić, lub bał się swej słabości względem niej Nie, ona go nie będzie prosić, nie zatrzyma. Niech się dzieje, co sądzone!
Czytała gdzieś, ze szczęście to grzech, za który się śmiercią płaci Aksjomat ten kołował w j ej głowie, wbijał się w jej mózg jak ćwiek, bolał, szarpał, rozdzierał.
Miała ochotę komuś się poskarżyć, pożalić, jemu samemu najprędzej. Czy tez jemu nie szkoda będzie ginąć? Czy nie jęczy w nim dusza jak w niej?
Spojrzała ku memu Jego cienki piękny profil widziała tylko, uśmiechał się do swych myśli. Pojedynek dla niego to zabawka! Wczoraj w altanie mówił, ze rad umrzeć, jeśli śmiercią dowiedzie swej miłości Ha, otóż i dowiedzie! - Potem pytał: czy go lubi choć trochę? Pytał, prosił, zaklinał o odpowiedź, a ona milczała. Słowo nie mogło się wydrzeć ze skrytego serca, J e] się zdawało, ze on i bez tego wiedzieć powinien A może on nic nie wie? Dręczyła go tyle czasu - może rad skończyć mękę? Może stracił nadzieję? Rękę jej, odchodząc, przycisnął do serca - kołatało szalenie. A ona nie pocieszyła go jednym słowem. A teraz go j ej kula weźmie.
Przybyli na miejsce i wpadli w wesołe, rozbawione grono rodziny. Jan odzyskał humor i werwę Marszałek prawił dowcipy, wszyscy się śmieli. Wentzel był tez w podnieconym usposobieniu - żartował, bawił całe towarzystwo. Mało jadł, ale pił bez ustanku Siedzieli obok siebie. Marszałek mrugał, Jan wznosił zdrowie druzek, pani Tekla nawet uśmiechała się łaskawie. Jedna Cesia spostrzegła troskę na twarzy Jadzi i po obiedzie spytała ją serdecznie:
- Co ci, Jadziu? Głowa boli?
- Boli - odparła niewyraźnie.
Oj, bo tez ją bolało okropnie! Widziała, jak po obiedzie Wentzel cos szeptał ze Stefanen?, posyłali jakieś kartki, umawiali się tajemniczo, potem jakby mc wrócili do salonu
Pod wieczór nowożeńcy pożegnali rodziców i gości. Rozjeżdżali się wszyscy. Pani Tekli me było już; miała Jasia i Cesię przyjąć w Olszance chlebem i solą. Konie mariampolskie czekały na Jadzię. Dla Wentzla i Stefana stały posiodłane wierzchowce
Hrabia ją przeprowadził do powozu Zdobyła się wreszcie na zapytanie:
- Pań dziś będzie u babki?
- Nie, pani, nie mogę.
- A jutro?
- Nie wiem, co będzie jutro.
- Zapewne, może lepiej nie zegnać się - zamruczała raczej do siebie niż do niego
- Kto ma z kim zegnać się, to szczęśliwy - odparł patrząc na nią błagalnie.
I znowu czarodziejskie słowo ugrzęzło w gardle - pokręciła głową. Łez miała pełne oczy.
- Niech pań będzie jutro - wyszeptała
Ukłonił się, bo Stefan się zbliżył, powoź ruszył.
- No to jedziemy? - spytał Zdzarski
- Jedziemy! - zawołał z determinacją hrabia.
Skoczyli na konie i pognali w drugą stronę. Na trakcie spotkali Wolickiego i Jasienieckiego, zamienili parę słów i pojechali razem do dworku Głębockiego. Brama była tym razem na wpół otwarta i nigdzie stróża.
- Łotr, umyślnie urządził szykanę - ozwał się jeden.
Wentzel zatrzymał jakiegoś parobka
- Gdzie wasz pań?
- W domu. Słyszą panowie? Strzela.
Istotnie rozlegał się głośny huk w miarowych odstępach czasu.
- Powiedz panu, oto masz moją kartkę, ze ten pań chce się z nim widzieć.
Chłop wziął bilet i poszedł. Młodzi ludzie zsiedli z koni i weszli na ganek
W tejże chwili stary sługa otworzył im drzwi i ukłonił się.
- Pań prosi do siebie.
Weszli do pokoju dziwnie przystrojonego. Całe ściany obite były kartami, na których zamiast znaków świeciły dziurki od kuł. Na drzwiach podobnież strzałami wypisany był rok i dwie daty, kilka obrazów po ścianach miało na sobie arabeski ołowiem kreślone. Zaduch prochu panował nieznośny. Głębocki stał u okna bez surduta, oczerniony sadzą, ohydny. Brodę zahodował po pas, włosy zapuścił jak mnich, wychudł jak trzaska. Nie zważając na gości, nabijał pistolet. Po minucie oczekiwania Wentzel wystąpił naprzód.
- Czy mogę prosić pana o chwilkę uwagi? - spytał.
Głębocki się obejrzał.
- Uważam - odparł.
- Przyjechałem tu spytać pana: z jakiego powodu strzelałeś pań dziś rano do mnie? Byłem bezbronny i mogłem odpowiedzieć panu tylko... biczem.
- Ja wcale do pana nie strzelałem, ale do gołębia A że pań mi wlazł pod strzał, to nie moja wina. Wolnoć, Tomku, w swoim domku.
- Ach, tak! Nie strzelał pań do mnie... Przyjmuję tłumaczenie za słuszne. Zrobię tylko panu jedną jeszcze uwagę: że człowiek dobrze wychowany i przy zdrowych zmysłach nie strzela na swoim dziedzińcu w chwili, gdy przejeżdża osoba starsza i szanowana. Są to obyczaje nie przyjęte w Europie.
Głębocki stanął frontem, pistolet trzymał w ręku.
- Połóż pań broń na stole - rzekł zimno Wentzel.
- Gdzie jest czterech na jednego, tam broń powinna być blisko.
Wszyscy poruszyli się z oburzeniem.
- Cóż to! Masz pań nas za zbójów? - zawołał Stefan porywczo.
- Kto z kim przestaje, takim się staje. Wstyd wam kolegować z podłym Szwabem, z pruskim szpiegiem!...
Nie dokończył. Rękawiczka Wentzla uderzyła go po twarzy. Zaryczał, podniósł pistolet i wystrzelił. Kula świsnęła koło ucha hrabiego, zerwała mu trochę włosów i ogłuszyła zupełnie. Croy-Dülmen pierwszy oprzytomniał.
- Dwa razy strzelałeś pań do bezbronnego; może i o tym znajdziesz jakie przysłowie.
- I owszem! - zaśmiał się dziko Głębocki. - Kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada. Każ pań sobie zawczasu dół wykopać!
- Nie omieszkam z rady skorzystać. Czekam pana sekundantów, bo wojować obelgami nie zwykłem. Chodźmy, panowie!
Wyszli bez pożegnania. Gdy wsiadali na koń, słyszeli znowu raz po raz huk strzałów. Były to grzmoty przed burzą. 

 

 


W przypadku znalezienia błędu na stronie - prosimy o informację. kontakt


copyright © 2002 - 2010
www.Zaprasza.eu
oraz
Fundacja  Promocji  Kultury
Wszystkie prawa zastrzeżone