Kupiec Miko�aja Reja

projekt Micha�a Zadary

wyst�puj�:
Zygmunt J�ZEFCZAK
Krzysztof ZARZECKI
asystent re�ysera: Jakub Porcari (WRD PWST)
wsp�praca: Pawe� Sztarbowski
premiera: 8 maja 2009, Muzeum

Kupiec Miko�aja Reja: skandalizuj�cy, anty-ko�cielny, brutalistyczny, ewangelizuj�cy, wulgarny, g��boko religijny, medytacyjny, za d�ugi, przegadany, pi�kny i przera�aj�cy dramat, zapomniany przez teatr, lekcewa�ony przez polonistyk�, ostatnio wydany w 1924 roku we Lwowie, nie doczeka� si� jeszcze prapremiery. Jeden z pierwszych dramat�w napisanych w j�zyku polskim nie zosta� nigdy wystawiony.
W 2008 roku, Micha� Zadara i Pawe� Sztarbowski wyg�aszali w r�nych polskich miastach wyk�ady o Kupcu � staraj�c si� wyja�ni�, dlaczego utw�r tak wielki zosta� tak bardzo zapomniany.

O KUPCU MIKO�AJA REJA

Rozmowa z Micha�em Zadar�.

Zapowiada� Pan rok przerwy od teatru.

�Kupiec� Miko�aja Reja jest wynikiem pracy laboratoryjnej. To pr�ba odzyskania tego utworu dla teatru i namys�u nad pytaniem, w jakich warunkach ta sztuka mog�aby by� obecna w teatrze, czy w kulturze polskiej w og�le. Sw�j rok przerwy od teatru po�wi�cam na to, by w teatrze bada� mo�liwo�ci teatru.

Co to w og�le jest Kupiec?

To przede wszystkim potwornie d�ugi utw�r, opowiadaj�cy histori� o tym, jak pewien Kupiec umar� i zosta� zbawiony. Rej t� � dosy� prost� histori� � rozwl�k� na prawie dziesi�� tysi�cy wers�w. Jest to tekst prawie zapomniany przez kultur� polsk� � nigdy nie wystawiany, wydany � nie licz�c streszcze� � ostatni raz w 1924 roku. Nie istnieje powojenne wydanie tej sztuki.

Dlaczego nie wystawia Pan ca�ego Kupca, na du�ej scenie, porz�dnie?

Po pierwsze, trwa� by wi�cej ni� dziesi�� godzin � czyli to s� dwa lub trzy wieczory w teatrze. Trzeba by uruchomi� olbrzymie �rodki. Mo�e, je�li ten eksperyment si� powiedzie, za kilka lat b�dziemy w stanie zrobi� prapremier� Kupca. Na razie nie jest to mo�liwe, poniewa� nie wiemy, jaki rodzaj teatru przystaje do tej sztuki.

Czy protestantyzm Miko�aja Reja ma wp�yw na t� sztuk�?

Rej bardzo krytykowa� Ko�ci� oraz kler. Jego zarzuty pod tym adresem ci�gle brzmi� aktualnie i zadziwiaj�co odwa�nie. R�wnocze�nie proponuje on bardzo pog��bion� i skupion� drog� duchow�. Nie poprzestaje na krytyce katolicyzmu, ale te� proponuje powr�t do �r�de� chrze�cija�stwa na podstawie �aski, mi�osierdzia. To jest bardzo religijna sztuka � i wa�niejsza od krytyki Ko�cio�a jest dla Reja krytyka stanu duchowego wsp�czesnego cz�owieka. Wsp�czesnego jemu, i wsp�czesnego nam. W tym sensie jest to sztuka wsp�czesna.